IMIGANI MIGUFI
Imigani itangirwa na "A"
1. Ababiri bagiye inama baruta umunani barasana.
Umuryango w'abantu bake bumvikana, urusha
imbaraga umuryango munini usubiranamo. Uyu mugani bawucira gushishikariza
abantu gushyira hamwe no guhuza umutima. Abajya inama Imana irabasanga.
2. Ababiri bakika umwe.
3. Ababiri bateranya abeza.
4. Ababiri bica umwe.
5. Ababiri ntibacibwa inka.
6. Abacuranye ubusa basangira ubundi.
7. Abadapfuye ntibabura kubonana.
8. Abagabanye imbisi (inyama) ntibagabana umufa (cyangwa: ntibagabana izihiye).
Kugabana inyama mbisi bivuze ko hariho
inkono ebyiri zo guteka. Kugabana izihiye bivuze kurira hamwe. Abateka ukubiri
bagomba no kurya ukubiri. Kugabana bishushanya kumvikana.
Iyo abantu bagiranye amasezerano ni ngombwa
kuyubahiriza.
9. Abagabo babiri ntibabana mu nzu imwe.
10. Abagabo bararya imbwa zikishyura (zikaryora).
11. Abagira amenyo baraseka.
12. Abagira impingo ibigega biragwa.
13. Abagira inyonjo bagira ibirori.
Kera umuntu ufite inyonjo yagendanye
n'umuntu ucumbagira. Noneho abantu bakagenda bashungera umunyanyonjo, naho ucumbagira ntibamwiteho. Ucumbagira ni ko kuvuga ati «abagira inyonjo bagira ibirori».
Bashobora kuwucira ku muntu ugira amafuti
kandi akayiratana.
- Abagira iyo bajya baragenda.
- Abagiye inama Imana irabasanga.
- Abahiga ubugabo baratabarana.
- Abahigi benshi bayobya imbwa uburari.
- Abahiniye hamwe bahima (bahenda) abari hanze.
- Abahizi babiri ntibanyura inzira imwe.
- Abajyanama babiri bishe umujyanama umwe.
- Abajyanama bacishije ukubiri ibyabo ntibishyika.
- Abajyanama bishe imbwa y’umwami irahera.
- Abajya inama ari babiri banyaga inka z’abarasa munani.
- Abajya impaka ari babiri umwe aba yigiza nkana.
- Abakingiranye inyegamo ntibakingirana ingabo.
- Abakiranye ntibahishana ibibuno.
- Abakobwa ni nyampinga.
- Abakundanye barajyana.
- Abakundanye ni bo bangana.
- Abakunzi baza bishize.
- Abakwe ni aba mbere; ibya nyuma bica amazuru.
- Abana ba Samusure bavukana isunzu.
- Abana basangira ibere ntibasangira umugisha.
- Abana ni babiri: Gahanwa na Gahannyi.
- Abana ni batatu: Uwibwira, Ubwirwa na Tereriyo.
- Abahanga babiri ntibotsa igihaha.
- Abangana ubwenge basa ntibabana.
- Abantu n’ibintu ni magirirane.
- Abaryi b’imigongo baribwire.
- Abasangira bashonje ntawe usigariza undi.
- Abasangiye basigana imbyiro.
- Abasangira ubusa bitana ibisambo.
- Abasangiye imfizi ntibasekana inkuku; Cyangwa: ntibasekana amahembe magufi.
- Abasa barasangira.
- Abaswa ntiberekwa imishinga.
- Abatanye badatata barasubirana.
- Abateranye imigeri ntibahisha n’amabya.
- Abaturanye babyarana abana basa.
- Abatutira batongana batura ukubiri.
- Abavandimwe iyo bavumbitse akarenge uvumburamo akawe.
- Abegereye uruganda ntibabura urwavumba.
- Aberekeranye ntibabura kwendana.
- Abeza ba ruguru baseka ibimuga bishinyikiye mu
kabande. - Abibeshya b’i Mukarange bagira ngo Nyiraguheka ni
nyirasenge. - Abishunga b’i Mukarange bagira ngo Nyiraguheka ni
nyinawabo. - Ab’imbwa bifuza ko budacya.
- Aboro babiri ntibasangira umwerera.
- Aboro basera guhanya.
- Abo ntekera impengeri ni bo bantera amabuye.
- Abonye isha itamba ata n’urwo yari yambaye.
- Abotanye kera ntibahishanya amabya.
- Abo umwami yahaye amata ni bo bamwimye amatwi.
- Abwirwa benshi akumva bene yo.
- Acuritse inkanda ntacuritse umutima.
- Agaca amakungu ni ukwima uwarugendagamo.
- Agaciro gake karuta akamaro gacye.
- Agacumu gahabwa agahari, naho agahararutswe gahabwa agahini.
- Agacumu kazaguhorera (kazahorera umugabo) ntumenya uwagacuze.
- Agahana imbwa ni agashirira.
- Agahanga k’umugabo gahangurwa n’uwakaremye.
- Agahanga k’umugabo gahuma katavuze.
- Agahango gato karuta umugenderano.
- Agahararo ntikabuza agahararuko.
- Agaharawe gahabwa agahari, naho agahararutswe gahabwa agahini.
- Agahimbaza umusyi kaba munsi y’ingasire.
- Agahinda gahima indyarya kaba mu rutare kwa Rwirebe.
- Agahinda gashira akandi kari itumba.
- Agahinda gashira bake.
- Agahinda k’inkoko kamenya inkike yatoyemo.
- Agahinda k’inkono kamenywa n’uwayiharuye.
- Agahinda ntigashira; gashira nyirako yapfuye.
- Agahinda ntikajya ahabona.
- Agahinda ntikica kagira mubi.
- Agahinda ni ukubura uwo ukunda.
- Agahinda si uguhora urira.
- Agahini gahima indyarya kaba mu rutare rwa Kirebe.
- Agahugu Imana yagusasiye ntukarenga.
- Agahugu k’abagore ntikabura amazimwe.
- Agahugu karimo indushyi, abapfu ntibabura amazu.
- Agahuru gakomeye kiyima umupfu.
- Agahuru gasabye umuntu inyama ntakarenga.
- Agahuru kagusabye amaraso ntukarenga.
- Agahuru gahinyuza inkumi.
- Agahwa kari ku wundi karahandurika.
- Agakambye ugatega u Rwanda (ugatega iminsi).
- Agakara gasiga imbwa ntigasiga akako.
- Agakecuru gakize ntikabura abuzukuru.
- Agakecuru gatanze akandi gushoka kagira ngo dore ubwo
butama bwako. - Agakecuru karitse ntikabura abuzukuru.
- Agakeya kanga mu jisho ntiakanga mu
kanwa. - Agakijije umwana kabyize se.
- Agakoba gahambirije inkuru bijyana mu
nkono. - Agakomeye karakomereka.
- Agakoni k’iminsi kaba infuruka zose.
105. Agakoni k’umukobwa ni nkora ngende.
106. Agakoza umuntu ibara ntikaba kanini.
107. Agakubitiye mu nkono ntikica umugabo.
108. Agakujije umwana ufite se na nyina kaba
gakujije imfubyi.
109. Agakungu gakuna imbwa.
110. Agakunze ababiri karabateranya.
111. Agakuye intozo ku ishyiga umugunzu
ntuharindira.
112. Agapfa kaburiwe (kabwiwe) ni impongo.
113. Agapfundikizo k’inda ni ijosi.
114. Agapfundikiye gatera amatsiko.
115. Agapfunyika ka kabutindi ukarenza urugo
kakagaruka.
116. Agapfuye karapfunyikwa, aho uruhu
rw’intare rurindwa imbeba.
117. Agapfuye karatuba, inyama z’imfizi
ntizatetswe mu rwabya.
118. Agasamunyiga bagize ngo karanuka, kati
“Babimbwira babigize kabiri”.
119. Agasamunyiga kati “Ucecetse
nkunyinyitse”.
120. Agasamunyiga kabwiye akagore kako kati
“Ngiye gushaka abagore babiri”, akandi kati “Kurya unuka neza!”
121. Agasamunyiga kari mu icukiro kati “Mbuze
amata simbuze amavuta!”
122. Agasamunyiga kari mu icukiro kitwa
ruhangara-joro.
123. Agasani k’imbwa kayigoborera akaguye.
124. Agasaza gatanze akandi kagira ngo nkize
ubunogori.
125. Agasaza kamwera akandi kuzakamwa.
126. Agasaza k’inshizi y’amanga kabona inkumi
ibyutse kati “Ngwino unyoze ibirenge!” Inkumi iti “Birakozwa na Nyabarongo cyangwa: n’umugezi utemba”.
127. Agasaza kiziringurije mu mbere kahakura
ubuhumyi.
128. Agasebe k’amaganya ugashima wicuye.
129. Agashesho iyo kashize, uwahekwaga
arijyana.
130. Agashize gashirwa isoni.
131. Agashungo iyo gashize uwahekwaga
arigenza.
132. Agashungo koshya n’abagashungera.
133. Agashyitsi kari kera (kagiye kera)
kavumbika umuriro.
134. Agashyo kabaga amatungo y’abandi
ntikabura ubugi.
135. Agashyo kabaga imfura ni uguturana.
136. Agasiga karira imfusha gahora karegetse;
cg:
Agasiga kaririye imfusha gahora
karekereje.
137. Agasiga karira imfusha gahora kareba ko
inda yaba umumiro. 12
138. Agasinde iyo kajya kumanyuka karabira.
139. Agasore gahimba akandi kataraza.
140. Agasore gashima akandi kaguye.
141. Agasore ndarishokoje ntikabura
(ntikarushinga)
142. Agasozi gashira inshuti (abakunzi)
ntigashira abashinyaguzi.
143. Agasozi gashizeho abagabo imbwa zikwiza
amazina (3 na 13).
144. Agasozi gataramye inka kamanuka indi.
145. Agasozi gaterera ugatega inshuti.
146. Agasozi kabyiruye impaze ntikabura
impagarara.
147. Agasozi kagufi kagushyikiriza akarekare.
148. Agasozi kariho indushyi nta mupfu
ukaburaho inzu.
149. Agasozi kamanitse imbwa ntigashira. (13)
150. Agasozi katagira umukuru kagwaho ishyano
rikirirwa, rikarara cyangwa rikirirwa aho rikarara aho.
151. Agasozi kazamuka inka kakazamanuka
izindi.
152. Agatatu gatatira ikibi.
153. Agatebo gacitse kayora ivu.
154. Agati gaciye ntikabura izuba. (15)
155. Agati gateretswe n’Imana
ntigahungabanywa n’umuyaga.
156. Agati gatoshye ugatega izuba.
157. Agati kagusabye amaraso ntukayarenza.
158. Agati kamanitse imbwa ntikabura
urubwejaguro.
159. Agati kazagusiga amabyi ntukarenga.
160. Agati kazasiga umugabo amabyi akanera
gakubiranyije.
161. Agati kina umwana ntigacanwa (7).
162. Agatinda kadahera ni amenyo ya ruguru.
163. Agatinze gakambya inda.
164. Agatinze karuta agaheze.
165. Agatinze kazanduruka ni inkumi
n'ikirondo (6).
166. Agatinze kazaza ni ubugabo
bw'uruhinja (7).
167. Agatinze kazaza ni amenyo ya ruguru
(162).
168. Agatinze mu rusyo karahinyuka.
169. Agato kanga mu jisho ntikanga mu kanwa
(100; 170)
170. Agatoki kamenyereye gukomba gahora
gahetamye (171).
171. Ak'i Muhana kaza imvura ihise.
172.
Agatsirikwa ntigahere ni amenyo ya ruguru (162; 167).
173.
Agaturanyi gashya gatera amabavu.
174.
Agatwenge gaca hejuru y'agahinda.
175.
Agira amakaba ntagira amarindira (8).
176.
Ahabaye imanga ntiharagirwa inka (8).
177.
Ahabaye induru ntihaba indagiro.
178.
Ahabaye ishyamba abana ntibaharagira (7).
179.
Ahacurirwa amagara ntihacurirwa ubuhozozo (14).
180.
Ahageze icyuma haba inkovu.
181.
Ahageze icyuma haba uruguma.
182.
Ahagukanze ntuhatega inturo.
183. Ahaje ubwanwa haba hanze ubwana.
184. Ahakize hitwa inkovu.
185. Ahari amahoro (ubuhoro) umuhoro urogosha
(11).
186. Ahari ibicuma ntihabura ibicumuro.
187. Ahari igisebe ntihabura isazi (11).
188. Ahari ikiziba uhatega Nyakanga na Kamena.
189. Ahari inyo ntihava.
190. Ahari ubwenge hagiye inda.
191. Ahatari ingenzi ingegera zirugurura.
192. Ahatumuka ibiziba uhatega Kamena na
Nyakanga (reba no188).
193. Ahavuye ndashimye ntihava ndagaye.
194. Ahavuye umugabo hasubira umugayo (3).
195. Aheneye uzi kurunguruka.
196. Aho abakobwa babuze ibikona bikuba
amaboko (6).
197. Aho abakuru babuze abato bishakamo
umukuru (7).
198. Aho ari kure, ni ho ari kare.
199. Aho amagara acurirwa ntihacurirwa
ubuhozozo (reba no 179).
200. Aho ga birenge ni wowe ubwirwa!
201. Aho gatindi yabaye umukobwa atanga nyina
kumera insya (6).
202. Aho guha uw'ukunda waha ugukunda.
203. Aho guhamagara ukwihorera wahamagara
usinziriye.
204. Aho guhana umupfu wayobya umuvu.
205. Aho guhandwa n'akayuzi k'i Rwanda
wahandwa n'agahwa kaho.
206.
Aho gukenura inka wakenura nyirazo (8).
207.
Aho gupfusha umurimyi wapfusha umurima.
208. Aho gutera urubwa uzatere urutoki.
209.
Aho guturana n'umwanzi waturana n'itongo.
210.
Aho kubaza ubwoko ujye ubaza inshyuro.
211.
Aho ibyago byaje ibihaha bica umuhoro (11).
212.
Aho imbwa ikubitiwe irahagaruka (ntihava).
213.
Aho imbwa iririye ntihava (ntihatarabuka) (reba na 13).
214. Aho imfizi irindirije ni ho yimiriza (8).
215. Aho imfubyi ziri abapfu ntibabura amazu
(reba no 88, 148).
216. Aho imfura zisezeraniye ihatanze indi
irahaborera.
217.
Aho imondo ibyutse haryama umukara (13).
218. Aho ingenzi zitari ingegera zirugurura.
219.
Aho ingwe itari imondo ishora inyana (yahura inyana) (reba 8 & 13).
220.
Aho inkoko yasheshe kera ihata iryoya (ibaba) (reba 10).
221.
Aho inkongoro zitari ibishwi biratanaga (12).
222.
Aho intozo ikubitiwe akabwana kotana amakenga (13).
223.
Aho intumbi iri ni ho inkongoro ziteranira (évangile) => 12.
224.
Aho inyo yabaye ntihava (reba no 189).
225.
Aho inyundo isubiye kabiri haba hari ubuce (11).
226.
Aho kubarirwa wakwibonera (wakwirebera).
227.
Aho kubeshya i bwami watona yo.
228.
Aho kubeshya watona nabi.
229.
Aho kubona intore y'ijisho wabona iy'Imana.
230.
Aho kubyuka ushaka inshuti ubyuke ushaka inzu (urugo), inshuti zizizana
(zizakwizanira).
231.
Aho kuryamira ijambo waryamira inkota.
232.
Aho kunyereka inkongoro wanyereka umunywi (11).
233.
Aho kurera imfubyi y'umuntu warera iy'inka (8).
234.
Aho kurumwa n'uruyuki warumwa n'uruyuzi (14).
235.
Aho kurwara ibibembe warwara ibinyoro; cyangwa aho kurwara igituntu warwara igisebe.
236.
Aho kwicarira umutogoto w'inkono wakwicarira ijambo rya nyirayo.
237.
Aho ubona umwotsi, burya haba hari umuriro.
238.
ubuhoro bwaraye haba ihene ya Mugasa (9).
239.
Aho ubwanwa bwaje ubwana burahava (reba no 183; 7).
240.
Aho ubwenge buke buri inkumi iherera umushyitsi (6).
241.
Aho udasize umwana uhasiga umugani (7).
242.
Aho ujishije igisabo ntuhatera ibuye.
243.
Aho ukuruye urusuka uhakurura urwibo.
244.
Aho ukuye ingoma irenga uharamvura indi.
245.
Aho umuberabe ari ntawe upfunya/uhina intoki (2).
246.
Aho umubyeyi aguye bahatoragura ingobyi (4).
247.
Aho umugabo aguye undi atereraho utwatsi (3).
248.
Aho umukecuru atoye uruhindu ahita uruganda (4).
249.
Aho umukiro uri, ibihaha bica umuhoro.
250.
Aho umukobwa yishima ni ho umuhungu amukoma (5-6).
251. Aho umupfu yanzuye ntahamenya
252 Aho umurengwe uri baranomba
253 Aho umutindi yanitse ntiriva
254 Aho umwaga utari uruhu rw'urukwavu rwisasira babiri (rwiyorosa batatu)
255 Aho uniga urahasanga umuhogo
256 Aho uramvuye ingoma ikarenga uharamvura indi (reba no 245)
257 Aho usanze ubwoba uhatera kabiri
258 Aho ushishiye ni ho utetera
259 Aho ushyinguye amagara, (urugeni) ntuhashyira ubugi bw'icumu
260 Aho utizeye umugeni ntuhanga umugayo
261 Aho utuye inkondo, ntuharira umwana
262 Aho uzasanga itongo hazaba haratuye umugabo (no 3)
263 Aho wambariye inkindi ntuhambarira ibicocero (ubucocero)
264 Aho wenda ntihaba inzira
265 Akababaje umutima kazindura amaguru
266 Akababaje umwana kamenywa na nyina (4 na 7)
267 Akababaro k'inkoko kamenywa n'inkike itoyemo (no 10)
268 Akabambwe na nyirako gashira ubwema
269 Akabando k'iminsi gacibwa kare kakabikwa kure
270 Akabando k'iminsi gahora kegetse ku muryango (mu mfuruka zose ku kibero cy'inzu)
271 Akabaye icwende ntikoga
272 Akabaye imbwa ku murizo ntikatuma ihiga
273 Akabaye inkanda amaherezo kaba ihururu
274 Akabi gasekwa nk'akeza; Akabi ntigasiga akandi
275 Akabi ni ukutarora uko umuntu ameze imbere
276 Akabigira kabizi karya imboga karitse
277 Akabiri kabi karagusarika
278 Akabimba karuta agaturo
270 Akabindi gahimba akandi kataraza (no 11)
280 Akabindi k'ishavu ni ijosi (no 11)
281 Akabira gakomeye (kabishye), kiyima umupfu
282 Akabira kagiye so karakajya na so wanyu
283 Akaboko kaseguye intwari kifuza iminyago
284 Akabonye umwe gapfa ubusa
285 Akaburiye mu isiza ntikabonekera mu isakara
286 Akabuno kagukunze kakwongeza umwambaro
287 Akabuno ntigasa n'akakabyara gasa n'ako bararana
288 Akabuze ubuguzi gasubira nyirako
289 Akabuze uburyo gakwikirwa bugufi
290 Akabuza umukobwa inzu arakagendana (no 6)
291 Akadahera ni urwimo n'urugaryi
292 Akadahishwa ni inda n'umuriro
293 Akadatetswe karotswa
294 Akadakora umwe ntikica ubukwe
295 Akagabo gahimba akandi kataraza (no 3)
296 Akagabo gahumura katababuye (no 3)
297 Akagaragaye ni ko kabona ubuguzi
298 Akagega k'amagambo ni amatwi
299 Akagenigeni karya (kanywa) uwakagenewe
300 Akagezi k'isuri karasiba
301 Akaguru karekare gata nyirako mu mahwa
302 Akagurumiye karizimya
303 Akagurumiye ugatega igihugu
304 Akaguseseye amata ntugasukamo ayandi
305 Akaguteze imanga ugatega iminsi
306 Akaje kayitaye i Bugesera
307 Akaje karemerwa
308 Akaje mu buro barashyana
309 Akaje kagirwa n'akakazanye, gahimwa n'akakazanye
310 Akaje ugatega amaso kagakora ikikazanye
311 Akari bugwe kitandukanya n'icyari kigashyigikiye
312 Akari hagati ya Gacu na Rwabicuma kazwi na bake
313 Akari hejuru ukabaza inkuba (nka )15
314 Akari ikuzimu ukabaza ifuku (nka 13)
315 Akarimi kakurega si ko kakuregura
316 Akarimi karekare ntikabuza ikibaye
317 Akarimi kavuga undi ntikabura
318 Akari inyuma y'intoki karaguma
319 Akari kure karya nyir'amaguru (karibwa na nyir'amaguru)
320 Akari kure karushya ihamagara
321 Akari mu ryinyo ururimi ntiruguma hamwemve
322 Akari munda y'ingoma kamenywa n'umwiru na nyirayo
323 Akari mu nda y'umugabo kazimburwa n'akari mu nda y'akabindi 3
325 Akari mu rugo karugwa imbere
326 Akarimutumye ni agacuma ka Vuka
327 Akarya amagi ntikabwejura
328 Akarya umuhini kaba gasotera isuka reba imbeba irya umuhini
329 Akaryana mu nkanda karyana no mw'ihururu
330 Akaryi k'imyenda (ka cyane) kishyura iminigo
331 Akaryoshye gasenyera imbwa (nka 13)
332 Akaryoshye kataye imbeba munsi y'ibuye (reba Imbeba yakurikiranye... 13)
333 Akaryoshye ntigahora mu itama
334 Akaryoshye ntikabitswa itama
335 Akamara-ntimba kava mu muntu
336 Akamasa kazaca/kazica inka kazivukamo (no 8)
337 Akamaze umugabo iseseme karamubyibushya (no 3)
338 Akambonwa k'i Rwanda ni ko cyago
339 Akamenyero karica (kica inkware)
340 Akamenyero kayitaye mu mutego
341 Akamero kabi karuta akamaro gake
342 Akamero keza ntikabujije imbwa gusega (cyangwa ntikabujije umukobwa kuruha: 6-3)
343 Akami k'umuntu ni umutima we
344 Akamuga gaseka akajyo
345 Akamuga kamenywa na nyirako
346 Akamuga karuta agaturo
347 Akana k'ibwami aho kugahisha wagaha igihango (na 7)
348 Akana k'imvura kakurindiriza nyina (na 15)
349 Akana k'umworo kirabura kataroga
350 Akananiye inkona inkongoro ntikoraho (na 12)
352. Akananiye intozo umugunzu ntukoraho (13)
353. Akananiye umugabo imbuto y'uburo iramungwa (3)
354. Akananiye umugabo umutima ntubanga ingata (3)
355. Akananiye umusore ntugira ngo zana nkurushe, ugira uti: zana ndore (5)
356. Akananiye umutima ntiwirirwa ubanga ingata (no 354)
357. Akanguhe kajyana imbwa mu bahinzi (13)
358. Akangumanguma bagakubise inguma (inkoni) kati: ngaha nabona intambara nikuyemo amahoro (ubuhoro), kati: nabyaye data na mama, akandi kati: ko wabyaye so na nyoko wowe wabyawe na nde? kati: aho bigeze aho ngaho haranyobeye!
359. Akanguye inkono ni ko kayivuma imbyiro (ni ko kayimena)
360. Akanjyana i bwami ni umuhoro wanjye (11)
361. Akanwa kabura umutemeri gapfubira nyirako
362. Akanwa karya ntiwumve, kavuza induru ntiwumve
363. Akanwa kanze amata barayagaha kakaruka amazi
364. Akanwa kicaye ubusa kica nyirako
365. Akanyabugabo ntikabura (3)
366. Akanyamuhenja kagiye kugura nyina imyungu kati: ndatetse uwashaka twagurana.
367. Akanyamuhenja kaguye mu bihaza kati: ndatetse sinibye
368. Akanyoni karitse ku nzira karurirwa n'umugenzi
369. Akanyoni karitse ku nzira kati: nzapfa nzakira simbizi
370. Akanyoni katagurutse ntikamenya iyo bweze
371. Akanyoni mwanyaze ntukarya agahanga
372. Akarangiye ntikayaga
373. Akaremereye gaca inyundo (11)
374. Akarenze impinga/umunwa/ inzira/ irembo/ ururimi, karushya ihamagara/igarura
375. Akaro ntikavuga mu buroro
376. Akarusha umusega kwota karashya (13)
377. Akarushya umukobwa baragendana (6)
378. Akatari amagara karahahwa
379. Akatari mu wanjye singahisha
380. Akatari mu wawe gatera ipfa
381. Akatavuga ntigahenda akatavuga
382. Akatayatondewe ntikayamenya
383. Akatazi kubyina kavumba nyakatsi/ ntikavumba mu bukwe
384. Akazi kurya imboga ubusa, karitse umutsima
385. Akatiyambitse ntikambika mushiki wako (6)
386. Akava-mashyiga karinda nyir'inka (8)
387. Akayiguyemo karuta akayivuyemo
388. Akayingayingo kahuye n'abagitsi kati: Hobe bagabo biteye umuruho (3)
389. Akayongoyongo kayongobeje akayabo k'umutindi kati: ubukire buracyariho (12)
390. Akazapfa kabungira akazakica (16)
391. Akazarusenya gahora inyuma y'inzu
392. Akazasenyera ibisiga kava iwabo wa sakabaka (12)
393. Akazi k'umusebeya kaba kari no ku mwungo
394. Akaziye umugabo ntata ingata (3)
395. Akazu gato kajya ubwatsi
396. Akebo kajya iwa Mugarura
397. Akeza karashakwa, akabi kakizana
398. Akicaro keza kikuramo n'uzi ubwenge
399. Ako imbwa yahebye ibona basya umunyu igasohoka (13)
400. Ako imbwa yanze umanika aho ireba (13)
401. Ak'imuhana kaza imvura ihise (15)
402. Ako iminsi iteruye ntikaremera
403. Akishe umukondo ntigasiga amara
404. Akiswe umugambanyi ntikaba kakibikijwe amabanga
405. Akiswe umwana ntigacanwa (7)
406. Akiziritse ku muhoro gashirwa kawuciye (11)
407. Ako bagaya ni ko kagabo
408. Ako umukobwa ashaka karamugarika (6)
409. Ako utazaha inshuti ntukayiraga
410. Ako utazi muricarana
411. Akugaya ikijya epfo ukamugaya ikijya ruguru
412. Akumiro ni inda, amavunja arahandurwa
413. Akuzuye umutima gasesekara ku munwa/ku rurimi
414. Arimo gishegesha (gishigisha) ntavura
415. Ariruka amasiga-Mana
416. Amababi y'urugo ni amagambo yarwo
417. Amabere yonsa abana ba rubanda ava ku ijuru (4,7,13)
418. Amaboko akorera inda, yapfa akayipfumbata (16)
419. Amaboko arya ibijumba n'aramutsa imfura birangana
420. Amaboko atareshya ntaramukanya
421. Amaboko make akubitisha nyirayo
422. Amaboko make atera imico myiza
423. Amaboko matindi atema ibizarara
424. Amaboko yanga (gukorera) inda yapfa akayipfumbata (cfr.418 na 16)
425. Amabura-kindi akingira inkota akaboko (11)
426. Amabyi azica umwana ntamuva mu kibuno (7)
427. Amacumu y'impengeri ntiyotsa agatara
428. Amacumu y'inda ntashira igorora (11)
429. Amacunda ntabuganizwa (8)
430. Amacunda y'inka ebyiri arazirwa
431. Amafuti y'umugabo ni bwo buryo bwe (3)
432. Amagambo abwirwa benshi akumvwa na bene yo.
433. Amagambo ageze iwa Ndabaga
434. Amagambo ahariwe Nankana - Wankana
435. Amagambo aratinywa ariko ntiyica nk'icumu
436. Amagambo ashize ivugwa ntiyisha abagabo izuba
437. Amagambo atagira umukuru arumba ari indaro
438. Amagambo atavunaguwe ntakwirwa mu ruhago.
439. Amagambo menshi aziba amatwi
440. Amagambo ntashira ararekwa
441. Amagambo y'inka avugwa zitarinikiza
442. Amagambo (amaganya) y'inkoko amenywa n'inkike yatoyemo
443. Amangati aruta isari
444. Amagara aryana akara
445. Amagara araryoha
446. Amagara arasaza inda igataragiza
447. Amagara iyo yatewe hejuru, umwe asama aye undi aye.
448. Amagara make asenyesha ku rusika
449. Amagara ni nk'amazi; araseseka ntayorwa
450. Amagara ntacurwamo ubuhozozo
451. Amagara ntaguranwa amagana
452. Amagara ntamera aramirwa
453. Amagara yera rimwe ntiyera kabiri
454. Amagara y'uruzingo ni umunyotwe (7)
455. Amage iyo yaje arisha umugabo igikoba (3)
456. Amagi iyo avuyemo nyina arabora (4)
457. Amagorwa y'umugabo ni ugusigariza umwana udahaze (3)
458. Amagorwa y'umugabo aza bugariye (3)
459. Amagura-nka ni yo azitubya (8)
460. Amaguru aba mu nda
461. 461 Amaguru ahata inzira ibirenge
462. Amaguru ntiyishyuzwa
463. Amaguru y'imvura ni umuyaga (15)
464. Amahane arumvwa ntarorwa
465. Amahanga asana inkono
466. Amaherezo y'inzira ni mu nzu
467. Amahirwe ntagirira ngo mwashatse kimwe
468. Amahundo abiri aruta amahinguko make
469. Amakuba y'abagabo aza barora (3)
470. Amakuba y'umugabo ni ugusigira umwana udahaze (no 457)
471. Amakuba y'innyo aza ijoro rirushye (bugariye) (no 458)
472. Amakungu aterura indaro
473. Amaribori y'urwagwa ni urumeza (umwera - ubuheri)
474. Amarindiro y'umudaho ni uguhora (11)
475. Amaringanire arazirwa
476. Amarira y'inka ashoka ajya mu kanwa (8)
477. Amanywa-nzoga si yo manywa y'abagabo (3)
478. Amapfa arashira igihemu ntigishira
479. Amapfa n'ipfa ntaho bihuriye
480. Amaraso ari buve ntarara mu mubiri (cyanga amaraso atari ayawe ntakurara mu mubiri)
481. Amarenga y'urupfu ni ukurwara (16)
482. Amareshya-mugeni si yo amutunga
483. Amaronko arazirwa
484. Amasaka aratundwa ubwoko ntibutundwa
485. Amasangira-bere si yo masangira mugisha (4-7)
486. Amashaka-rugo aragora umugore ntiyatutse umugabo (3-4)
487. Amashyi make yimisha umwana impengeri (7)
488. Amashyo arutwa n'impengeri ku mashyi (8)
489. Amashyo mboga zizanye
490. Amashyo mushumba uragiye impongo, mbabariye uzaziragira ejo (13)
491. Amashongore biguma bigeze ku munwa (no 489)
492. Amaso abera imutwe kureba (kurora)
493. Amaso ya babiri areba ukubiri
494. Amaso yaburiye/yapfubiye nyirayo amwereka ingwe (13)
495. Amaso yerekwa bike ibindi akirorera
496. Amaso y'imbwa ntabuza umugabo kurya ibye 3-13
497. Amasunzu si amasaka
498. Amata ananiye imfubyi aba atari yo
499. Amata asabwa aho ari
500. Amata azakenya umugabo ayabonera ku nama (3)
501. Amata azakenya umugore ayabona ayacunda (4)
502. Amata make amena amenshi
503. Amata make atera induru amazi akayavuna
504. Amata iyo yagiye ikuzimu rubanda bakurikiza yo icyansi
505. Amata y'umuzungu uyanywa akiri inshyushyu, warinda ko avura akameneka
506. Amata yakunaniye agukukisha ikiziba ikijya-ruguru (8)
507. Amategeko aremera nk'amabuye
508. Amatwi yuje amata ntiyumva (8)
509. Amatwi yumva byinshi amaso aberaho kurora
510. Amatwi y'umwami ntanena
511. Amava-muhira atwaza umugabo (umusaza) ingabo (3)
512. Amavuta y'umugabo ni amuraye ku mubiri (ku murundi) (3)
513. Amaze ake nk'inka ibyaye mu cyi (8)
514. Amazi arashyuha ntiyibagirwa iwabo wa mbeho
515. Amazi asumira ku mabuye
516. Amazi ataraganye akwira igishanga
517. Amazi iyo agize ati: winyiyuhagira, ugira uti: nta mbyiro mfite
518. Amazi iyo yabaye make aharirwa imfizi
519. Amazi y'amasabano ntamara inyota (imbyiro)
520. Amazi y'imuhana arakarabwa ntiyiyunyuguzwa
521. Amazimwe ni yo ntangiriro y'ubuhemu
522. Amaziro n'amaciro birangana
523. Amendezo y'uruhara ni amasoso
524. Amenyo aketa urw'undi ntakeka
525. Amenyo arya ababo ntakangura rubanda
526. Amenyo arya imbuto agaseka (akareka) intabire
527. Amenyo arya inshuti ararumirwa
528. Amenyo arya urugo rw'undi ntakuka
529. Amenyo ayisekera ni yo ayirya
530. Amenyo mabisi aseka ayumye azayasanga
531. Amenyo ni amabuye arya imbuto agaseka intabire (no 526)
532. Amenyo ni amabuye aseka asize intimba mu nda
533. Amenyo yakabaye hejuru y'inda
534. Amenyo y'icyiyone yagiteye kwimena inda (12)
535. Amiringire araza amasinde
536. Amiringire ni yo yatumye igikeri kitagira umurizo (cyangwa: amiringire y'igikeri yakibujije kumera umurizo)
537. Amirirwo ntabura nk'amataho
538. Amirariro atera aminaro
539. Amishyitso y'umusumbakazi yoza inkono ivuga (4)
540. Amashyo y'umugabo (y'umugore) asenya inzu (3 – 4)
541. Amunguko make arutwa n'amahundo abiri
542. Arakora ubusa nk'umwana wenda undi (7)
543. Ararya amara inyama zegetse
544. Ararekwa ntashira
545. Ararwana ku kashize nk'umukobwa warongowe (6)
546. Asigaye aguzanya n'ifuku, yaza kumwishyura ikamurusha umubyizi (13)
547. Asigaye arwanira umwobo (umwuko) n'urushishi (13)
548. Asigaye yitsamura amenyo akagwa
549. Atari ayawe ntakurara mu mubiri
550. Ati: Ryangombe rya mukeba urampe kubyara Iti: n'abo wabyaye ndamikwa
551. Ati: Ryangombe urampishe mu ntabire: Iti ariko uzabanze uharunde imbagara
552. Avoma hafi nk'umunyamujinya
553. Ayo ubwira umucuzi si yo ubwira umucuzikazi
554. Ayo ubwira umwanzi si yo ubwira umwenzikazi (4)
555. Ayo umugabo yiteye ntamutera umwete
556. Ayugariwe ni yo yibwa inka (8)
557. Azanye umweko asiga inkanda
B
558. Babajije inyamanza bati: ko ufite ukuguru gutoya ? Iti: na ko nagukesheje Rusengo, Semugeshi arenda kukubazamo ubwato! (12)
559. Babonye umwezi bagira ngo bwakeye
560. Babwiye umubembe bati: kirazira, ati: ko Nyakwigendera yishe intungura nanjye nkica inyamanza byadutwaye iki? (12)
561. Babwiye umubembe bati: ko wacanye inkwi zo ku gituro, ati: ko nazicanye nabaye iki ?
562. Babwiye umugabo bati; ko ukandagira imigendo, ati; ahoga Birenge ni wowe ubwirwa (3)
563. Babwiye impyisi bati: urakabona amaraso yuzuye akanwa, iti nabonye n'agacagase! Bati: amayira yapfuye, iti; nsanzwe ngenda nijoro! (13)
564. Bagabobarabona yahamagaye urupfu ngo nirugaruke rumurarire (16)
565. Bagabobarabona yahetse ihene iramuruma, ayishyize hasi iramusiga, ati: u Rwanda rwampaze nanjye ngahata inzira ibirenge (9)
566. Bagabobarabona yambutse uruzi uruhu rwe rugwamo, ati: ruramaze rwari rurariwe kumeswa (8)
567. Bagabobarabona yasabiye Misozirakinga, amushyingira Mazaratwikiye, ati: ako utazi kaba munsi y'umukingo
568. Bagabobarabona yashatse Ntacyamuturukira, babyarana Ayurugo-ruzanye
569. Bagarira yose ntuzi irizera n'irizarumba
570. Bagaragaza ba Bagaragaza ati; aho abato bari bararyimara
571. Bagira umutima nka Nyiramutega uteka imbuto yo mu ihembe
572. Bagize ngo Birimbi araroga, ati: bizi inda yanjye
573. Bagukoye Rugari wiyongereraho Rugarama
574. Bahana umushire
575. Bajya baca umugani ngo ambuka rwarakamye
576. Bakubise nyir'uruhara, nyir'imvi ati: bene ubusembwa batashye
577. Bakunda inkwi bakanga umushenyi
578. Bakingira ba Mujinya yahamagaye urupfu ngo ruze rurarire mwene nyina (16)
579. Barihamagara yarihamagaye ngo urupfu niruze rumujyane (16)
580. Barihamagara (Barihamagarira) yariye umwenda w'inkuba (15)
581. Barihamagara yasanze bashora, ati: nanjye nimunshore, baranuganuga, baramushora arirabura baramwica yo
582. Barihenda yagabye intizo
583. Barihenda yanyoye urubu (8)
584. Barya inkuru batazi guhara (8)
585. Bamenya icyo yishe ntibamenya icyo ikijije
586. Bamuhaye Vunja na we yiha (yiyongereraho) Ubuyaza
587. Banegura ibyigondoye umuhoro ukarakara
588. Banegurana ari inege ba nenge itirora
589. Bankora ku nda nkaramukwa
590. Barabe bake beza bakebesha
591. Barabona yahamagaye urupfu ngo rumurarire mu bana (16)
592. Barayora yaguye i Bujinja (agiye kugaruza umwite umwambi)
593. Barucira kasha rukica cyasha
594. Baseka umupfu na we akiseka
595. Basekana imbereka ni imbwa ya Rwamurima (13)
596. Basekana imbereka
597. Basekana rukoba bahetse rukobora
598. Bashahuye imbwa iti: si amabya nkize
599. Bashimira mu iriro ntugaye icyo utaramenya ngo urire utaramenya uwapfuye (16)
600. Batanga bahemutse ni inkongoro ya Biheko
601. Bati: abo kwa Bice murasangwe! Bati: bwa buryaga ntakahacaga!
602. Bati: abo kwa Butarataza muratege abajura, ati: bwa burya ntibahace
603. Bati: amayira yapfuye, impyisi iti : ni hahandi nari nsanzwe ngenda nijoro (no 563)
604. Bati: cyura amashyo Mwungeri w'inzovu, ati: mbabariye uzaragira ejo (13)
605. Bati: gahanga wazize iki? Ati: nazize urw'abagabo, ariko wowe uzazira ururimi rwawe (3)
606. Bati : gikeri utahe n'intashya, kiti: mpuriye he n'ibiguruka (cyangwa : ngenze nte n'ibiguruka?) (12)
607. Bati: gishwi urabyina nabi, kiti: mwanyerekera ni yo nkihagera (12)
608. Bati: gira amashyo Mwungeri w'inzovu, ati: mbabariye uzaragira ejo (n° 606, na 13)
609. Bati: hangira Ruhubira, ati: itarabagwa natungwaga n'iki? (cyanga itaragwa naryaga iki?)
610. Bati: hindukira musumbakazi, ati : ni cyo cyanzanye (4)
611. Bati: kamwa musheru, iti: n'ayo nkamwa yose ndajiginywa (9)
612. Bati: Kanyamanza (nyamanza) ko ugira akaguru gatoya? iti: na ko ngakesha Rusengo, kuko Rusenzi yari yavuze ngo bazakabazemo ubwato bwo kwambukirizamo umuhozi (no 558, na 12)
613. Bati: mbe mugabo aka umwana inkota ; ati: ay'ejo yarankanze ndagira ngo turwane (3 na 7)
614. Bati: mbe Nyirarunyonga ko unnyana inkota? Ati : intambara y'amabyi inyigeze kabiri
615. Bati: mubembe kirazira, ati; ko nabikoze na Nyamwigendaho byantwaye iki? (no 560)
616. Bati: mwene Nyarindi yamennye ingoma, bati: n'aho yazimena yazihagamo
617. Bati: Nyakabwa nyoko yarahiye, ati: no gushya yashya nasize yota butindi
618. Bati; nyamanza kuki utona amasaka? Iti: akambonwa k'i Rwanda ni ko cyaga (12)
619. Bati: Nyiramwumva nabi umugabo wawe imbogo yamwishe, ati: ndabizi arayizana mugabo wa mama (3)
620. Bati: Sagaga igituma udasigariza umugaragu wawe ni iki? Ati: mu nda ni kure
621. Bati: Semuhanuka Imana yeze ngo tabara, ati : murabe mwejeje n'uko ndibubakundire (1)
622. Bati wa mugabo we kwikorera umupfu uri umwe? Ati : uwamumfashije ni uyu ! (3)
623. 623 Batotana batimenyabo mi nu ati
624. 624 Bavuga ibigondoye umuhoro ukarakarage (no 587, na 11)
625. 625 Bavuga irihe ni umwana w'umunyarwanda (7)
626. 626 Bazibona imivumu, ni agacuma kanjye (11)
627. 627 Bazibona imivumu, ntibazibone imigenzo
628. 628 Bazirunge zange zibe isogo (7)
629. 629 Benda ntagira n'umwana Bikoko (7)
630. Bene amenyo yera baraseka
631. Bene amazuru ntibaburana n'ibya nyuma
632. Bene Imana basura barwaye (1)
633. Bene imigisha basura barwaye
634. Bene imitsima bayitsimbayeho
635. Bene inka nke banga inyama (8)
636. Beteta bajya he, ni uburo bw'i Nduga
637. Biburiye ibiri mahembe, nkanswe ibiri inkungu (8)
638. Bigangura bya Biguma ahuye n'uwikoreye umuzinga, ati: amashyo uwikoreye umuzinga! ati: amashongore uwiteye umugabo (cyangwa uwiteye akazana atazi akazaza ejo)
639. Bigangura bya Biguma, ati: jyewe wabonye uko iminsi igira umugabo, nimpamagara sinzayitaba (3)
640. Bigirankana bya Nirwange, bamubwiye kuzana ifuni yo guhamba shebuja, ati: mwayimubaza we uzi aho yayibitse (11)
641. Bigira nkana bya Nirwange, bati: jya kuvoma barike, ati: nimumpe uwanjye ngende nywurumanga!
642. Bigirankana bya Nirwange yabwiye umugore abonye inzu ihiye, ati: jya gusasa niryamire, ntawe uzimya uwatse
643. Biguma bigeze ku munwa (umugani w'impyisi n'ihene)
644. Binego by'umwanzi arabandwa ntavunura
645. Binumbiri yagwiriye insina ati: wowe nyirabayazana (cyangwa Binumbiri yagwiriye insina baramuseka, ati: nasekwa n'utararuteye)
646. Birabe ibyuya ntibibe amaraso (no 1128)
647. Biramurega bya Muragira baramubwiye bati: jya kuvoma, ati; uwanjye nibawumpe ngende nywurumanga (no 641)
648. Bisakarirwa bizavirwa
649. Bishya bishyira Bishyito
650. Biza byirabura, bikaza byera, bigaturwa umwami (igitoki-urwagwa)
651. Bona byinshi iraguma
652. Bucya bwitwa ejo
653. Bucyana ayandi
654. Bucya zihindura imirishyo
655. Buhurihuri yahonze ubwinyo mu nzira ati: murindi yanga uwo buriranye
656. Buhoro buhoro bugeza umuhovu ku mugezi (14)
657. Buhoro buhoro ni rwo rugendo
658. Buhunyuhunyu bwa Buhunyege yakubise ubuzuru hasi ati: u Rwanda ruramparurutswe
659. Buhunyuhunyu bwa Buhunyeri arariye Buhuryamye amuzimanira inuma ati : ngukenze iryo
660. Bukorikori bwa Nzikoraho yakoze icyo adashoboye
661. Bukorikori bwa Nzikoraho yakubise inkoni ku ibuye ati: narebaga ko riboze (11)
662. Burya si buno
663. Bumpurugutu bwa Bunzinya bati: kwugarira wicaye? ati ni ukugira ngo ndebe akanjye n'ubute
664. Bunzuguru bwa Bunzinya akubise akabuno mu nzira, ati: u Rwanda rurampararutse ngahata inzira ibirenge!
665. Bunzuguru bwa Bunzinya akubise ubuzuru hasi, ati: u Rwanda rwampaze!
666. Bushya aho busigaye
667. Butare bwa Ngayubwiko ati: ntawe useka inero bucya bahura
668. Butindi bwa nanga amabwire yatereye agasozi karamunanira, ati: aho agasani kankurikiraniye agasozi ntikakimfa agasoni
669. Bwengebuke yaririye Baributsa
670. Bwengebuke yishe uwamuhoreraga
671. Bwenge bwa Mugani bamurashe umwambi ku kaboko, ati: bano si ababisha ni inkengesha !
672. Bwira ijogo (igicucu) ryawe imyenge y'undi itore (yumve)
673. Bwiruko ni we bwirukiro (si we bwirukiro)
674. Bwitirirwa umwana bugatera nyina akabondo (14 na 7)
675. Byabara umusazi (usara)
676. Byabaye urw'inzoka n'umugenzi (13)
677. Byagaze iruta byabuze
678. Byageze i wa Ndabaga (umugani wa Ndabaga)
679. Byakaburiye n'ibiri mahembe nkanswe ibiri nkungu (no 637; 8)
680. Byakaburiye n'abazima nkanswe abazimu
681. Byombi biraguma (iraguma)
682. Byamurenga bya Muragira bati: inzu irahiye, ati: nimusase ndyame (no 642)
C
683. Canamo mu rw'undi ntibura
684. Cira mu gacuma haryoha uruhoze
D
685. Dusangiye umwami ntidusangiye ijambo
E
686. Enda iruta uzabona
F
687. Fata ko ni yo gabo
688. Findifindi irutwa na so araroga
G
689. Gahaza ka Mpaza amabwire yahetse ihene iramuruma ahindukiye iramuhema, ati: u Rwanda rwampaze na njye ngahata inzira ibirenge!
690. Gahebeheba ka Ntibaheba, ati: Urwanda rwanyanze ngahata!
691. Gahima yanywanye na Kajogora, ati: intege nke zitera imico myiza
692. Gashimuzi ka Ntibanyurwa, yabwiye Misozirakinga, ati: rubanda ntibanyurwa
693. Gashiramazeze ka Ntibaziguruka ati: rubanda muheba nabi
694. Gashiramazeze ati: rubanda ntibaheba
695. Gashubi yakanze Rutenderi
696. Gatinda mu nda kakazica umwuzukuru (7)
697. Genda shashi nkumenye nshaje! (reba Kimenyi yariye ishashi....)
698. Gesa ubw'iyo ubw'ino ntiburera
699. Gihuga isubiye ku gihuru
700. Gikona burya uzi ko njya ngukeka amababa! (12)
701. Gira so yiturwa indi.
702. Gira umwami ugire n'inshuti
703. Guca ku nda n'indyarya ni ugusigira abana impyisi ugasinzira
704. Guha inda ni ukuyirariza
705. Guha intanyurwa ni ugusesa
706. Guha umukungu ni ukugura inzira
707. Guherekeza si ukujyana
708. Guherekeza utagushaka ni ugutera inzira kuramba
709. Guhora umwami ni ukumwicishaho umutoni we
710. Guhunga kw'imfura ni ukuyembagira (kuyembayemba)
711. Gukanura amaso si ko gukira
712. Gukira kwibagiza gukinga
713. Gukura (undi) aho abahinzi bakuye inyoni (12)
714. Gukura si ukubyiruka
715. Gukunda ikitagukunda ni imvura igwa mu ishyamba (15)
716. Gupfa si ishyano, kurara ubusa ni ryo shyano
717. Gusaba uwo munganya ububabare, ni ugusiga irembo ugaca mu cyanzu
718. Gusaba kwa mukuru ni uguhagarara
719. Gusaza ni ugusahurwano (738)
720. Gusekera utagushaka bitera imbeho mu menyo
721. Gusêra intanyurwa ni ugusesa
722. Gusêra umukungu ni ukugura inzira
723. Gushyukwa k'umukobwa guhera mu itako (6)
724. Gutora kuruta kwiba, kwiba kumena amaso
725. Gutuka utagutuka ni ukwituka!
726. Guturana n'umwanzi ahubwo wapfa!
H
727. Haba guhinga hakaba no guhirwa. Cyangea: Haba guhirwa ntihaba guhinga
728. Haba Imana ntihaba impuhwe (1)
729. Haba Iyakare n’amahirwe (1)
730. Haba Rugira, hakaba umugizi (1)
731. Haba ubugabo ntihaba ubukuru.
732. Haba umugisha ntihaba ubugabo.
733. Haba umuhanwa hakaba n’umwihane, hakaba n’uwananiranye (7).
734. Haburiraga mwene Muzima nkanswe mwene Muzimu.
735. Habunda uwirutse.
736. Habyara Imana abantu bakarera (1)
737. Habyara shobuja ntihabyara so (kuko habyara inka) 3
738. Hacika umuryango ntihacika ubwoko.
739. Haganira abicaranye
740. Haganya nyir’ubukozwemo naho nyir’ubuteruranwe n’akebo, ntakoma
741. Hagati y'abapfu n’abapfumu hamenya abahanga
742. Hagati y’akarimi n’agatima haciye akaringoshyo (akari ingobe)
743. Hagati yumutwe n’umutwaro haca ingata
744. Hagati yo kuvuga haciye kuzirikana
745. Haguma akatsi
746. Haguma kwiha
747. Haguma ruseke, ibintu biragenderwa
748. Haguma umwami ingoma irabazwa
749. Hakira uwakize
750. Hakomera imfubyi ifuni iroroha (iragororwa)